Zoeken

 
 
Het duurde niet lang of Erik, die elektrotechniek op de HTS had gestudeerd, ging zelf achter de knoppen zitten. Veel Nederlandse groepen hadden er in die tijd een hekel aan als ze verplicht werden hun opnamen te maken in de officiële studio’s van Phonogram (Hilversum) of Bovema (Heemstede). De technici daar hadden grote moeite met ‘harde’ popmuziek, staken dat niet onder stoelen of banken tegenover de popmuzikanten en stelden zich bureaucratisch op, bijvoorbeeld met verplichte pauzes. In studio’s als die van de GTB kon je lekker doorgaan en ontving je een welwillend oor van iemand als Erik Bakker.
    GTB was in zekere zin de eerste Nederlandse onafhankelijke popstudio. Het duurde nog een aantal jaren voor er in Nederland echte concurrentie kwam. 
 
 
Ahmet Ertegun
 
 
In andere landen, waar popmuziek eerder op gang gekomen was, hadden ze soortgelijke problemen. In 1998 vertelde Ahmet Ertegun, stichter van Atlantic Records in New York, aan Adam White dat zijn artiesten niet altijd ideeën hadden over het repertoire dat op de plaat gezet kon worden. In geval van nood schreef hij zelf maar een song.
    “How would you usually compose?”, werd hem gevraagd.
    Ertegun: “I’d get an idea, hum the song to myself and go down to Times Square where they had these arcades with slot machines and so on. They had a record-making machine: You could put in a quarter and sing. A little record came out.
   That’s how I would remember [a song] because, you know, I couldn’t write it down. I couldn’t play it. So I sang it [into the machine]. Then I’d write out all the lyrics, and have Howard Biggs or Jesse Stone or someone like that write down the chords. I’d sing the song to the singer, and the singer would learn it.
   Sometimes, I’d make a [demo] record. In the case of Ray Charles, I’d make records of the songs so he would have the lyrics. Also, for Joe Turner, because Joe couldn’t read”.
   Ertegun keek (waarschijnlijk) terug op zijn ervaringen in de jaren vijftig.
 
 
427 2 Ray Charles Ahmet ErtegunRay Charles, Ahmet Ertegun
 
Beat Instrumental in Londen
 
 
In de loop van de jaren zestig verschoof het middelpunt van de muziekbusiness van New York naar Liverpool en Londen, waar groepen als de Beatles, Rolling Stones, Dave Clark Five, Searchers, Hollies en Kinks aan de weg timmerden.
   Het maandblad Beat Instrumental (vanaf mei 1963) was populair bij popmuzikanten. Artiesten als Hank B. Marvin (Shadows), Keith Moon (Who), Bill Wyman (Stones), Alan Price (Animals), Jeff Beck (Yardbirds) en Jack Bruce waren bereid regelmatig een gastcolumn te schrijven.
 
Nieuwe singles werden deskundig en leerzaam beoordeeld, waarbij de ervaringen in de opnamestudio’s niet vergeten werden. In het nummer van november 1964 bijvoorbeeld vond je recensies van nieuw repertoire van de Nashville Teens, Manfred Mann, Kinks en Pretty Things.
   Over ‘Google Eye’ van de Nashville Teens (opvolger van ‘Tobacco Road’) kon je lezen: “It was recorded at I.B.C. Studios in Portland Place and the seven-hour session was A&R’d by big independent producer Mickey Most. The two engineers who handled the sound balance, Allen Florence and John Pantree, were both very pleased with the result.
   Said John: ‘The Teens have a real feel for recording. They know what they want and are not satisfied until they get it. As always they recorded the backing track first and dubbed on the vocals by Ramon [Philips] and Arthur [Sharp]”.  
 
Over ‘Sha-lala’ van Manfred Mann: “The session took place at E.M.I.’s St. John’s Wood Studios [Abbey Road] and, as usual, it went very smoothly. They actually did eighteen takes of the instrumental backing before they chose the ninth as the best, and then Paul Jones added his vocal and Mike Vickers dubbed on the sax bit”.
 
Over een nieuwe single van de Kinks, ‘All day and all of the night’, werd producer Shel Talmy aan het woord gelaten. “The Kinks are easy to record. We did this one on the seventh ‘take’. These boys are so professional it is only a matter of time before they do away with recording managers and tackle the whole job themselves. There’s no multitracking on their sound. It’s all done on the one track. The boys made it easy for engineer Bob Elgar”.
   De redacteur van Beat Instrumental voegde eraan toe: “Disc was made in the Pye studios near Marble Arch. The session lasted two hours and the last few minutes were used to experiment with numbers not specifically intended for a single release.
   After each take, the boys [Kinks] gathered round the playback speakers and heatedly discussed what improvements could be made. American Shel Talmy was surprised, he says, at their technical know-how”.
 
 
Demo’s in plaats van bladmuziek
 
 
In hetzelfde nummer van Beat Instrumental wijdde een niet met naam genoemde redacteur een artikel aan de Regent Sound-studio, die te Londen gevestigd was in Denmark Street. Hij plaatste zijn verhaal in de context van eerdere ontwikkelingen. Voorheen werd met bladmuziek gewerkt. “The recording studio boom began several years back when it was finally recognized that you couldn’t sell a song on sheet music. 
   Whilst it was very difficult to put the arrangement idea and feel of a number on paper, it was comparatively simple to get the message across by means of a demonstration disc.
   Also recording managers who refused to go over sheet music or tapes, were much more amenable to popping a 45 demo on their turntables”.
 
 
Denmark Street
 
 
427 3 Regent Sound

 
Regent Sound-studio was gunstig gelegen midden in de Engelse hoofdstad, niet ver weg van het British Museum, waar onder meer de steen van Rosetta te zien was.
   In het kleine straatje vond je veel muziekuitgevers, die handelden in de rechten van liedjes. “Space has always been a problem in Denmark Street, London’s Tin Pan Alley. Half of England’s music publishers, plus a few cafes, a stationer, an old print dealer, a couple of hairdressers, a photo copying service and a recording studio, Regent Sound, are all crammed into its brief hundred yards”.
   Te midden van die uitgevers, die er steeds meer behoefte aan hadden om hun repertoire door middel van demo’s aan de man te brengen, zat je als demo-studio dus perfect. “Regent Sound must have one of the best positions of all the forty-five or so, recording studios. There is always someone dashing across the street to get a disc cut from a tape, or to arrange a recording session at short notice”.
   Er moet in die tijd een flinke concurrentie tussen die studio’s hebben plaatsgevonden. In de meeste grote steden van Nederland had je bij mijn weten in die tijd geen of hooguit één opnamelokatie. Alleen in Londen vond je er, volgens het blad, dus al vijfenveertig.
   
“Regent Sound was born twelve years ago, but it was not until the present youthfull owner, the Rt. Hon. James Baring [1938-2012], took over the studio in 1961 that things began to happen.
   ‘I estimate that somewhere in the region of fifty percent of all British hit records during the past two years started off as demos in these studios’, he told me. And looking at all these signed photographs of the artists decorating the wall behind him, his boast certainly rang true”.
 
 
427 4 James BaringJames Baring
 
 
Op de hedendaagse website van Regent Sound is eveneens een en ander te lezen over het verre verleden van de studio. “Denmark Street was and has always been the hub of the British music industry and as a result there is a rich history in every building here. The sheer volume of music being created, bought and sold here in those early days was astonishing. The whole street lived and breathed music. So it was that the many in house, local theatre, national and traveling musicians as well as songwriters, publicists, agents and managers all came though the street regularly. A huge proportion of the music made would have come to Regent Sound to be performed, recorded and cut to acetate [lakplaat]”.
 
 
Begin van de studio
 
 
Het zou onduidelijk zijn wanneer men er begonnen was met muziek te registreren, aldus de eigen geschiedenis van de studio.
    “It is difficult to say with any certainty when Regent Sound first opened its doors as a studio. We speculate that it was initially set up during the post war years as the earliest published photograph of the premises clearly showing the name was taken in 1948.
    There are however a few accounts of the studio that suggests it could have existed in the 30’s.
    Very little is known about the beginnings and initial years of the studio. We are not even sure who was involved in setting it up, or what was recorded here during that era. We believed for a long time that the violinist and arranger Ralph Elman started it but it does remain to be seen as it has been suggested that he also set up Tin Pan Alley Studios directly across the street.
    What is clear about that time, was there was a huge demand from the many famous music publishers on the street for their musicians, composers and arrangers to rehearse arrangements and record acetates of the many songs being bought and sold all along the street”.
 
 
Op de website werden de ontwikkelingen vastgelegd. “By the mid 60’s the entire industry was changing. With the success of the Beatles and the advent of them writing their own songs. Many publishers feared the worse as the majority of young bands embraced writing their own music. It was during this period that Regent Sound was bought by the affluent, eccentric and forward thinking James Baring, Lord Revelstoke, heir of the Barings bank family, and a charismatic socialite. He was well acquainted with the Beatles and the Stones and actively encouraged young bands and musicians to use the studio.
    Under Baring’s ownership and a stream of talented engineers including Bill Farley and Howard Yentis the studio flourished and although modest, it became known for its unique and special sound”.
 
 
Rolling Stones in Regent Sound
 
 
Als je eenmaal op een efficiënte manier goede demo’s kon maken, waarom zou je dan niet verder gaan en je studiootje ombouwen tot een echte opnamestudio. Dat deed GTB in Den Haag. Groepen als de Motions, Outsiders, Sandy Coast, Tee Set en vele anderen, ze wisten de weg naar de Jan van Nassaustraat te vinden om hun nieuwe songs vast te leggen. Een GTB-demo van de Shoes, ‘Standing and staring’, werd in de handel gebracht en leverde zelfs een hit op voor de jongens.
 
In Londen gebeurde het zelfde. Een van de groepen die zich op die manier in Denmark Street manifesteerden was de Rolling Stones. Ze maakten er niet alleen hun demo’s maar ook definitieve opnamen. “The Rolling Stones decided that they preferred to record in Regent Sound rather than any other studio in England. Even some of their final master discs were produced there”.
   Geluidstechnicus Bill Farley was er trots op. “I have balanced all the Stones’ recordings here, including ‘Not Fade Away’. That was an absolute riot of a session with Gene Pitney, Phil Spector, Andrew Oldham and the Stones whooping it up on one of the most fantastic takes I’ve ever seen. The atmosphere was terrific and immediately I heard the first playback I knew we were something good! 
   ‘The Stones’ L.P. was also recorded and mastered here”.
 
 
427 5 Pitney Spector Oldham Rolling StonesSpector, Pitney, Oldham (met bril), Rolling Stones
 
 
De studio was er blijkbaar niet op voorbereid als de leden van zo’n populaire groep in het hartje van Londen hun plaatopnamen maakten. 
   Technicus Farley: “Sometimes it was very difficult to work because of all the noise coming through the walls from the crowds of fans outside”.
   Cindy Thompson, de receptioniste: “After one fan invasion, the outer office and entrance hall had to be completely redecorated”.
   In dat jaar ook werd de zaal van het Scheveningse Kurhaus afgebroken bij een concert van de Rolling Stones op 8 augustus.
 
 
427 6 Stones Regent

 
Technische gegevens
 
 
Beat Instrumental, het blad voor muzikanten en artiesten, gaf ook technische informatie aan zijn lezers. 
   “The studio is smallish 30ft. by 20ft. but the recording equipment is right up to date with a battery of nine mikes, Ampex recording units and Tiros mixers.
   Studio time is £5 an hour. For this you have the use of all the equipment plus a piano, echo chamber and an experienced engineer to supervise your sound balance. Naturally you have to provide any other instruments to play, such as guitars and you have to bring your own amplifier.
   After you’ve made a successful tape it can be quickly transferred on to a normal-sized disc which can be played on any record player. A single sider cost 15/-d; a double-sider 22/-d”.
 
Als popgroep zat je dus dicht op elkaar gepakt in deze studio. In het tijdschrift was te lezen dat ‘All day and all of the night’, een song van Ray Davies, in twee uur was opgenomen. Omgerekend in guldens lagen de totale kosten van deze hitsingle dus in de orde van grootte van honderd gulden. De internationale hit uit 1964/65 groeide uit tot een klassieke popsong, die anno 2021 nog steeds goed klinkt.
   Bij mij [HK] roept zoiets de vraag op in hoeverre het later wel zinvol was om een opname te maken op soms tientallen sporen, waarbij voortdurend ingedubt werd en de spontaniteit van samen muziek maken er wel eens bij inschoot. De kosten schoten omhoog, maar dat gold lang niet altijd voor de opbrengsten. Een flop bleef immers altijd een flop.
 
 
427 7 advertentie

 
***
 
 
In het artikel uit november 1964 kon je tegen het eind lezen: “If you’re a songwriter then you will be following in the footsteps of many other famous names who’ve been here before you such as Johnny Worth, Les Reed, Mitch Murray and even Mick Jagger and Keith Richard”.
   De redacteur noemde bij die gelegenheid hoe een demo uitgroeide tot een succes. De twee songwriters van de Rolling Stones hadden in de kleine studio een demo gemaakt van hun song ‘As tears go by’. Marianne Faithfull had hun song op een single gezet.
   Beat Instrumental: “And you know what happened after that!”
 
Harry Knipschild
1 juni 2021
 
Literatuur
‘Recording notes’, Beat Instrumental, november 1964
‘Where the Stones record’, Beat Instrumental, november 1964
Adam White, ‘Ahmet Ertegun – the Billboard interview’, Billboard, 17 januari 1998
Harry Knipschild, ‘GTB in Den Haag. Erik Bakker’, website Harry Knipschild, 8 februari 2013
Harry Knipschild, ‘Jan Versteegen van de Shoes (2)’, website Harry Knipschild, 16 februari 2017
website Regent Sound, 2021