598 - ‘Natural Woman’ – Aretha Franklin en Carole King

Op 23 november 1967 publiceerde Jon Landau in Rolling Stone een artikel over Aretha Franklin (1942-2018) . In eerste instantie keek de rockjournalist terug op haar ogenschijnlijk mislukte carrière. Aretha had de fout van haar leven gemaakt door in 1961 een contract te tekenen met Columbia Records (onderdeel van CBS). Bij dat bedrijf wisten ze niet wat ze met iemand van haar niveau aan moesten; ook John Hammond (1910-1987) niet.

    Landau: “The record business is a well known drag. Even if it isn’t a drag for everybody, up until recently it has certainly been a drag for Aretha Franklin. Six years ago she made this mistake of signing a long term contract with a label that didn’t know what to do with her – Columbia – and for five years she struggled with material like ‘Rock-a-bye your baby’ and ‘Try a little tenderness’. She did the best she could with it, and some of her recordings were extremely good, but it obviously wasn’t her scene”.

Jerry Wexler

Het contact van Aretha met Jerry Wexler (van Atlantic Records) gaf een positieve draai aan haar loopbaan. Wexler had een belangrijke rol gespeeld in het tot stand komen van een nieuw soort muziek: soul. Deze was geïnspireerd door zwarte gospel, maar dan met seculiere, niet-religieuze, teksten. Als voorbeelden gaf Landau: Joe Tex, Otis Redding en Wilson Pickett.

    Eerder had Wexler zich bezig gehouden met Ray Charles, schreef hij. Toen de blinde artiest naar het meer behoudende ABC Paramount overstapte, leverde dat een grote teleurstelling op, vond hij. Over het enorme succes van ‘Modern Sounds In Country & Western Music’ (1962) zweeg hij echter.

Aretha Franklin, Jerry Wexler, Nesuhi en Ahmet Ertegun

Aretha Franklin en Jerry Wexler

Bij Aretha was het omgekeerd gegaan. Het toen conservatieve Columbia was voor haar geen bron van inspiratie geweest. De ommekeer kwam toen ze, samen met haar man, Ted White, bij Jerry Wexler in oktober 1966 haar handtekening onder een contract bij Atlantic zette. De foto van de ondertekening kun je als historisch zien.

    Landau: “The new Aretha is obviously her own girl with an easily identifiable sound. While Wexler himself produces her, it is obvious that, as with Charles, his commercial and artistic sense tells him that Aretha will do better left alone. Let her do her things, after all, she’s the one with the talent. That’s the way to treat an artist”.

    Over haar achtergrond legde hij vast: “Aretha is obviously into gospel. She is the daughter of a well known gospel singer and she has listened to Alex Bradford and Marion Williams. She has also listened to B.B. King and other urban, gospel-oriented, blues vocalists. But above all, standing behind her like a shadow, is Ray Charles”.

Hits en albums

Aretha schoot meteen raak met ‘I Never Loved A Man’ en haar interpretatie van ‘Respect’ (een song van Otis Redding). In korte tijd verschenen er bovendien maar liefst drie albums, allemaal onder supervisie van Wexler tot stand gekomen: de eerste elpee was vernoemd naar die eerste hit, ‘I Never Loved A Man’. Slechts een paar maanden later werd ‘Aretha Arrives’ door Atlantic gelanceerd – met daarop ‘Satisfaction’ (van de Stones), ‘That’s Life’ (eerder op de plaat gezet door Frank Sinatra) en ‘Night Life’ (van Willie Nelson).

    Bij Atlantic lieten ze er geen gras over groeien. In zijn recensie van ‘Aretha Arrives’ maakte Landau er melding van dat er alweer een nieuwe single verschenen was: ‘Natural Woman’.

    De journalist (later manager van Bruce Springsteen) vond het een interessante ontwikkeling. Hij had zich al een tijd afgevraagd hoe het verder met de carrière van Franklin zou gaan. ‘Natural Woman’ was, vond hij, een stap in een andere richting.

    “‘Natural Woman’ was written for Aretha by the team of Goffin and King who do so much writing for big white groups like the Righteous Brothers, the old Animals, and the Monkees. They are songwriters who can write a song to fit anyone’s style, and ‘Natural Woman’ is a significant improvement over some of the material Aretha’s been recording. The production is more within the mainstream of big pop production and makes far better use of strings and horns than was done on either of the two albums”.

‘A Natural Woman’

In zekere zin sloeg Landau de spijker op de kop. Het echtpaar Goffin-King werkte voor Aldon, de muziekuitgeverij waar Don Kirshner de scepter zwaaide. Kirshner had een duidelijke aanpak. Als een artiest de hitladder beklom was er niet veel later behoefte aan een opvolger. Als hij, Kirshner, met een van de liedjesschrijvers, die hij exclusief onder contract genomen had, voor zo’n opvolger kon zorgen, was de kans groot dat die op de plaat vastgelegd zou worden en wellicht de volgende hit voor zo’n artiest kon opleveren.

    Landau zag ‘Natural Woman’ wel zitten. Door met Goffin en King samen te werken zou Aretha haar publiek kunnen verbreden, vond hij. “It is a good swing for the future of Aretha’s career because, even while taking her away from some of the more lowdown stuff she has already done, it gives her a chance to work with the really big sound her voice is capable of without sacrificing her identity. It shows that she can go beyond what she has already done. And when one has done as much as Aretha already has, that is no mean accomplishment”.

Carole King

Jaren later, in 2012, publiceerde Carole King een boek met haar herinneringen. De titel van het boek luidde A Natural Woman. Dat was – niet verwonderlijk – tevens de titel van een van de hoofdstukken (nr. 27).

    Door het succes dat Carole en haar echtgenoot hadden met het schrijven van liedjes, moesten ze vanuit New York steeds meer naar de Amerikaanse westkust (Californië) reizen. Met name Carole vond dat ze daardoor haar kinderen, Sherry en Louise, veel te weinig zag. Zo begon ze dat hoofdstuk. Vervolgens ging ze door met aandacht te besteden aan het schrijven van songs.

Atlantic

Carole bewonderde Jerry Wexler en de platenmaatschappij, waar hij zich manifesteerde. “One of the most successful New York-based record companies was Atlantic Records”.

    Als jong meisje had Carole, toen ze nog als Carol Klein door het leven ging, auditie mogen doen bij Ahmet Ertegun en Wexler. Ze had er achter de piano mogen zitten om haar liedjes voor te dragen. Ze had talent, kreeg ze bij die gelegenheid te horen. Kom nog eens terug als je nieuw repertoire hebt. Met dat soort woorden kwam er een eind aan het gesprek, waar ze goede herinneringen aan had over gehouden.

    Bij Atlantic, wist Carole, waren ze altijd op zoek naar nieuw repertoire. “Jerry Wexler and Ahmet Ertegun had continued to be diligent in looking for songs for their R&B and soul artists whose strength lay more in performing than in writing”.

Ontmoeting op Broadway

Een volgende ontmoeting van Carole en Jerry vond in de buitenlucht plaats – gewoon op straat. Met haar echtgenoot Gerry Goffin liep ze op Broadway in het donker op weg naar de plek waar hun auto geparkeerd stond. Een lange, zwarte limousine met geblindeerde ramen kwam aanrijden en hield halt. Het achterraam ging open. Wexler stak zijn hoofd naar buiten. Volgens Carole kwam hij meteen ter zake: “I’m looking for a big hit for Aretha”.

    De voornaam ‘Aretha’ was genoeg. “He didn’t need to say her last name. Miss Franklin had already enjoyed several top 10 hits”.

    Carole en Gerry liepen op de auto af. Wat had hij nog meer te vertellen, vroegen ze zich af.

    Het antwoord liet niet lang op zich wachten. Wexler wist precies wat hij wilde. Hij had zelfs al de titel voor het liedje dat nog geschreven moest worden: “How about writing a song called ‘Natural Woman’?”

Of hij dat ook aan andere songwriters gevraagd had, werd in het boek niet vermeld. Maar hoe dan ook, Gerry en Carole keken elkaar aan. Ze vonden het een prachtige titel. Wexler kon het van hun gezicht aflezen. “Wexler saw our look and nodded”.

    Het gesprek duurde maar kort. De Atlantic manager duwde op de knop om het raam weer te sluiten. Carole en Gerry deden een stap achteruit en zagen de auto in de duisternis verdwijnen. “We watched the limo ease back into the flow of traffic down Broadway”. Het tweetal moest verder lopen. Carole zou “Oh my God, he wants us to write for Aretha!” geroepen hebben.

    Het tweetal wisselde al lopend meteen ideeën uit. Ze waren ervan overtuigd dat ze zouden slagen. “With me bubbling over and Gerry thinking out loud, we continued to reaffirm our ability to deliver the requested song all the way to the lot where our car was parked”.

Aan de slag

Het verzoek van Jerry Wexler zette hen meteen in beweging. In de auto op weg naar huis zocht Gerry een radiostation op met passende muziek. Thuis hadden ze nog maar beperkte aandacht voor de twee meisjes. “We kissed them good night and headed up to the red room”. Carole ging achter de piano zitten. “I put my hands on the keys, and played a few chords”.

    Ze had het sfeertje van Aretha goed aangevoeld. Dat bleek toen ze Gerry wat muziek voorspeelde. Het duurde niet lang of ze hadden een eerste couplet en het refrein gevonden. Een tweede couplet volgde. Carole was vol bewondering hoe Gerry de teksten tevoorschijn toverde, schreef ze in haar memoires.

Keuring

Meteen, de volgende dag al, maakten ze een demonstratiebandje met zang en piano. Jerry Wexler moest het onmiddellijk horen, vonden ze. Misschien waren ze wel bang dat iemand anders er met het idee van ‘Natural Woman’ vandoor ging, bedacht ik toen ik het boek las.

    Maar hoe dan ook: “Jerry Wexler loved the song”. Dat was niet genoeg. Jerry zou hun song laten horen aan Ahmet Ertegun en Aretha Franklin en zich dan bij het schrijversduo melden.

    Zo ging het ook, wist ze: “As soon as we left, Wexler took our demo into the other room and played it for Ahmet, who also loved it”.

    De eerste horde was genomen. Dat was niet genoeg. “Jerry and Ahmet had to play it for their engineer, Tom Dowd, the arranger, Arif Mardin, and then, of course, the song had to be approved by Aretha herself”.

    De populaire zwarte vedette stak – gelukkig – ook haar duim omhoog. “She liked it enough to give it the final and most essential thumbs-up”.

Arif Mardin en Aretha Franklin

Het resultaat

Carole en Gerry waren er niet van op de hoogte hoe het met hun ‘Natural Woman’ afliep nadat zij het pand van Atlantic Records hadden verlaten. “We remained in limbo for days”. Dagenlang bleven ze in onzekerheid. Wat zou Ahmet Ertegun ervan vinden. En – niet te vergeten – Aretha zelf?

    Jerry Wexler maakte een eind aan de onzekerheid. “We heard nothing – not a word – until Jerry Wexler invited us to come in and listen to the finished recording”.

    Carole wist niet wat haar overkwam. “Hearing Aretha’s performance of ‘Natural Woman’ for the first time, I experienced a rare speechless moment”. Dit was wat anders dan de populaire deuntjes waarmee ze enkele jaren eerder mee in de hitlijsten gestaan had.

    Hun nieuwste song werd op het hoogste niveau gezongen. “Anyone who had written a song in 1967 hoping it would be performed by a singer who could take it to the highest level of excellence, emotional connection, and public exposure, would surely have wanted that singer to be Aretha Franklin”.

Complimenten

Het eindresultaat maakte haar gelukkig. Ze was lyrisch over het eindresultaat. “Aretha’s performance sent our song not only to the top of the charts but all the way to heaven”.

Aretha had dat niet alleen bereikt, vond Carole. “She was assisted by the soaring string crescendos that wrapped themselves around her glorious vocal performance and brilliantly complemented by a solid rhythm and blues basic track and the soulful background vocals of her sisters, Erma and Carolyn Franklin”.

    Carole deelde bovendien complimenten uit aan de mensen op de achtergrond. “A recording that moves people is never just about the artist and the songwriters. It’s about people like Jerry and Ahmet, who matched the songwriters with a great title and a gifted artist; Arif Mardin, whose magnificent orchestral arrangement deserves the place it will forever occupy in popular music history; Tom Dowd, whose engineering skills captured the magic of this memorable moment for posterity; and the musicians in the rhythm section, the orchestral players, and the vocal contributions of the background singers”.

    Alleen al dat begin: “The unforgettable ‘Ah-oo’ after the first line of the verse”.

Carole vergat niemand: “The promotion and marketing people helped this song reach more people than it might have without them”.

    Ze hield niet op met complimenten uit te delen aan het einde van hoofdstuk 27. De luisteraar werd bijvoorbeeld niet vergeten: “You, the listener, are the most important person in the process. You complete the circle. You inspire us to write, sing, arrange, record, and promote songs that move us because we hope they will move you, too”.

Het vervolg

‘Natural Woman’ was niet zomaar een hitnummer voor Aretha. Jaren later keek Carole terug op haar verleden. In het hoofdstuk ‘In Retrospect’ schreef ze: “One of my greatest joys as a songwriter has always been hearing different interpretations of a song. I’ve mentioned Gerry’s and my original demo of ‘Natural Woman’ starting out one way, the version Aretha released being considerably different”.

    Andere artiesten hadden de song op hun eigen manier vastgelegd. “Since Aretha recorded what I consider the definitive version, ‘Natural Woman’ has been recorded by many great artists, among them Céline Dion, Mary J. Blige, James Ingram, Rod Stewart and Bobby Womack”.

    Een eigen versie had ze bewaard voor het album ‘Tapestry’ (1971), dat maandenlang de Amerikaanse album-hitlijst beheerst had. “My version on ‘Tapestry’ represents a third way. My live performance of ‘Natural Woman’ with a full band is unlike either of my earlier versions”.

Carole King, Michelle en Barack Obama

‘Natural Woman’ moet ook een belangrijke song voor Aretha Franklin gebleven zijn. Toen de ouder wordende vedette door Michelle en Barack Obama in het Kennedy Center voor een optreden was uitgenodigd, selecteerde ze ‘Natural Woman’, dat ze in een bontjas ten gehore bracht. In de clip op YouTube kun je Carole zien naast het presidentiële echtpaar. Enthousiast zong ze van een afstand mee met Aretha.

    In Nederland had Aretha Franklin ruim een dozijn top 40 hits, zoals ‘I Knew You Were Waiting’ (met George Michael), ‘Respect’, ‘Spanish Harlem’, ‘Think’ en ‘I Say A Little Prayer’. Tijdens haar concert in het Amsterdamse Concertgebouw zong ze ‘Natural Woman’. De single kwam in ons land niet hoger dan 28 in de lijst. Maar op de dag na haar overlijden, op 16 augustus 2018, bracht de stad Utrecht in de vorm van een klokkenspel vanaf de Domtoren een eerbetoon aan de zangeres. De beiaardier had zijn keuze uit haar oeuvre gemaakt: ‘Natural Woman’.

Harry Knipschild

24 juni 2026

Clips

* Aretha Franklin, Rock-a-bye your baby with a dixie melody

* Aretha Franklin, Natural Woman, Concertgebouw, Amsterdam, 1968

* Carole King, Natural Woman

* Aretha Franklin, Natural Woman, Kennedy Center

* Natural Woman, Domtoren, Utrecht

Literatuur

Mike Gross, ‘Aretha does well with what comes naturally’, Billboard, 11 november 1967

Jon Landau, ‘Aretha’, Rolling Stone, 23 november 1967

Carole King, A Natural Woman. A Memoir, Grand Central Publishing, 2012

Wim Boevink, ‘Hoe Aretha Franklin alle zorg en pijn wegblies’, Trouw, 18 augustus 2018