568 - Cliff Richard en de Beatles in 1963
Jarenlang was Cliff Richard (Harry Webb) een van de populairste, zo niet de allerpopulairste, popartiest in Groot-Brittannië. In 1958 debuteerde hij met ‘Move It’ in de top van de Engelse hitlijsten. ‘Living Doll’ in 1959 was zijn eerste nummer één, gevolgd door een bijna ontelbare hoeveelheid megasuccesen, zoals ‘Please Don’t Tease’, ‘The Young Ones’, ‘Bachelor Boy’ en in 1963 ‘Summer Holiday’.
Op 23 maart 1963 was ‘Summer Holiday’ als hoogste genoteerd in de hitparade van de vooraanstaande popkrant Record Mirror, met op de tweede plaats ‘Foot Tapper’ van zijn begeleiders – de Shadows. Bovenaan in de LP chart vonden we het album ‘Summer Holiday’. In die krant schreef Peter Jones op 9 maart dan ook: “Cliff Richard is, for sure, the most successful pop entertainer in Britain”.
Cliff was niet alleen geweldig populair in zijn geboorteland; maar ook elders. In de poll van het Nederlandse maandblad Muziek Expres eindigde hij aan het eind van dat jaar op de eerste plaats als (buitenlandse) zanger met 59 procent van de stemmen, vóór Elvis Presley (16,5 %), Johnny Hallyday (4%), Fats Domino (2,5%) en de in 1959 verongelukte Buddy Holly (2%).
Muziek Expres poll, december 1963
Cliff meest populaire artiest
Het succes in het buitenland, vond de redacteur van Record Mirror, zou wel eens een bedreiging kunnen zijn voor zijn populariteit in eigen land. Een tournee door Zuid-Afrika zou hem parten gespeeld hebben. “Cliff went to South Africa and was met by a crowd of twelve thousand. He triumphed. But on his return to London Airport, there were few”.
Jones schreef er verontschuldigend bij: “Now you can’t get more popular than being the most popular. I’m not suggesting Cliff is losing ground in this country. But it might be that his British followers are less demonstrative and, perhaps, more ‘refined’ than his foreign fans”.
Was dat inderdaad het geval? Of waren er andere ontwikkelingen?
De zanger was nog helemaal in de ban van zijn buitenlandse ervaring. “Once I got out of the car, hundreds of hands reached out at me and tried to tear my clothing. I felt as though I was being choked when one girl tried to grab my tie.
Just then a burly policeman came to the rescue. He lifted me up and placed me under his arm. Then he made a desperate rugby dash for the stage door. It was only a few yards away but it seemed ages before we got there.
They dispersed. But six hours later, when I was ready to leave, there were another six thousand out there”.
Nieuwe Britse generatie
In het voorjaar van 1963 liet ook een nieuwe Britse generatie stevig van zich horen. Bij de bestsellers in die periode vonden we onder meer ‘Please Please Me’ en ‘From Me To You’ van de Beatles, ‘How Do You Do It’ van Gerry & The Pacemakers, ‘Do You Want To Know A Secret’ van Billy J. Kramer & The Dakotas en ‘If You’re Gonna Make A Fool Of Somebody’ van Freddie & The Dreamers.
Het album ‘Please Please Me’ van de Beatles verdrong ‘Summer Holiday’ van de absolute top in de platenwinkels, aldus de statistieken van Record Mirror.
Nog top of the bill
In april traden zowel Cliff Richard als de Beatles op in het toonaangevende Poll Winners Concert van popkrant New Musical Express in Wembley. Het programma werd geopend door Mike Berry, Brook Brothers, Billy Fury en Joe Brown.
In het NME-verslag schreef Alan Smith: “The Beatles crashed into the throbbing beat of its first number, ‘Please Please Me’ to the delight of the audience who were seeing them at a Poll Concert for the first time.
‘Please Please Me’ was followed by the Beatles’ current hit, ‘From Me To You’, and then their dynamic version of the Isley Brothers’ ‘Twist And Shout’. Before their pulsating climax, ‘Long Tall Sally’, bass guitarist Paul McCartney cracked : “Here’s a song immortalised by that great gospel singer Victor Silvester!’ The Beatles look like being Poll Concert residents for many years to come”.
Top of the Bill was Cliff Richard, begeleid door de Shadows. Volgens Smith waren zij de ‘breath-taking finale’: “ It’s difficult to find words to describe the annual, shattering ovation given to the king of popland. Wearing a black tuxedo to contrast with the light grey suits of the Shadows, Cliff stormed his way through a selection of numbers from ‘Do You Wanna Dance’, ‘Bachelor Boy’ and ‘Summer Holiday’ to the rocking ‘Dancing Shoes’”.
In het mei-nummer van Muziek Expres van 1963 had de redactie vijf pagina’s uitgetrokken voor ‘Summer Holiday’. De single met die naam kwam op nummer 5 binnen in de Nederlandse top 30 van het blad. Aandacht was er tevens voor Conny Froboess, Brenda Lee, Pat Boone, Rex Gildo, Duane Eddy en Connie Francis. Eén pagina was uitgetrokken voor: ‘Zij maken de hits in Engeland’ – met daarin Jet Harris, Frank Ifield, Billy Fury, Billie Davis en de Springfields. Geen spoor van de Beatles.
Ballads
Chris Hutchins van popkrant Disc liet Cliff in juni aan het woord. De populaire zanger was tot de conclusie gekomen dat hij zich moest concentreren op ballads. “I’m delighted – the fans are listening even more to the ballads than ever instead of screaming them down. That pleases me, because if a ballad is a good one then it’s worth listening to and I feel I can do it so much better if I can hear myself and sing softly.
Before, I just used to say ‘hello’ when I came on, and ‘goodbye’ before I went. Now I can talk to the audiences. Mind you, I’m not having a go at the screamers – that kind of noise is the greatest for rock ’n’ roll. Excitement and rock go together”.
Aan het woord in Blackpool
Een redacteur van een andere krant, Melody Maker, bespeurde dat er wel degelijk iets aan de hand was. Er was volgens hem sprake van een ‘beat boom’: “The fuss and adulation surrounding the soaring British beat scene has concealed a fascinating fact about the country’s most successful singer. Cliff Richard’s career appears to be undergoing a certain transformation”.
Cliff bracht een gedeelte van de zomer door in het Engelse Blackpool, trad er op voor jong en oud: “In Blackpool, where Cliff and the Shadows are in summer season for seven weeks, the star spoke about his past, his present career, his future, and his critics”.
Tijdens een interview maakte de artiest nog eens duidelijk hoe ‘fatsoenlijk’ hij was. Hij rookte niet. “Why help cancer? I like living too much”. Van excessief drinken was evenmin sprake: “Dangerous, though I enjoy dinner wine”.
Cliff geloofde niet echt meer in een succesvolle Amerikaanse carrière. Hij was er al lange tijd mee bezig geweest, zonder al te veel resultaat. “Of course I’d like to break quite well over there. But by now I’ve given up worrying about it. It’s taken us five years to get established in Britain and other places, so I can’t expect it to happen over there just like that”.
Daarom maar Blackpool, het Engelse vakantieoord. “We chose Blackpool for a summer season because most of the country ends up at Blackpool some time during the summer, doesn’t it? I do an annual six week tour of one night stands and I reckon that’s fair enough.
The audiences are very much family-type. Bit of a challenge, really. I’m enjoying it quite well. The audiences seem pleased with the show”.
Cliff richtte zich nog steeds op het jonge publiek, maar wat minder fanatiek, leek het. “My act is geared for teenagers. This is my kind of music. I don’t know what you’d call it. But I’ve always hoped that grown-ups might like the music as well. We do slow things, you know, as well as the fast ones. ‘Spanish Harlem’ for instance.
The Shadows and I – we’re not R&B. We’re more rock, and everybody likes the twist. We try to include something for everybody and not get too way-out. This music has been with us for five years, and at the moment we ‘live’ it”.
Cliff, Melody Maker, 10 augustus 1963
Hoe zag de toekomst er dan uit?
Cliff: “Well, maybe we’ll change. Who knows? We are people, and we change like everybody else. I guess we might develop different styles in the years ahead. It’s only natural”.
De redacteur kwam tot de kern van de zaak. Er was nu eenmaal sprake van een nieuwe trend: “Do you regard the advance of the new beat groups in the hitparade as a threat to you and the Shadows? Might they affect your popularity?”
Nieuwe trend, dat was iets van alle tijden, vond de zanger: “I’m so glad there’s a beat boom. Five years ago when we started out we raved about R&B. We were digging Ray Charles and Chuck Berry and the rest long before this beat thing got going. And now everybody’s buying this sort of record. Marvelellous. No, of course it doesn’t have much effect on the popularity on me and the Shadows”.
Beatles ‘a bit noisy’
Cliff was bereid een en ander te zeggen over een paar van die nieuwe groepen. “The Beatles are great on record, but frankly I thought their stage act was a bit noisy and over-amplified. I preferred Gerry and the Pacemakers’ stage work. He’s a sort of happy guy with a laugh, isn’t he?
I don’t think Gerry’s discs are as exciting as the Beatles – but on stage, for my money, Gerry is better. A sort of raucous but likeable sound. A sort of R&B Joe Brown.
No, I’m not scared by the beat boom. It’s good for the business. I only hope the A&R men don’t kill it, though, by oversaturation”.
Cliff is tevreden
Wat zijn interesse betreft, na het succes van de film ‘Summer Holiday’ wilde de artiest meer doen in die richting. “I’d like to make more films. My next one will definitely a musical, to follow up ‘Summer Holiday’. But I’d like to have a go at something serious. Not saying I’d be good, but I’d like to have a go”.
Van een scheiding van de Shadows was al helemaal geen sprake. Alles moest blijven zoals het was. “It has never crossed my mind. Honestly, my name is big enough to go it alone, and so is the Shadows’ name. But we’re an act together – and on a bill we have double the impact. Sometimes they go on shows alone and sometimes I do. But there’s a ‘thing’ between us. We all grew up together. I like their music, they like mine, I hope. No, I haven’t the slightest intention of splitting. I’d hate it”.
Cliff Richard zag de toekomst dan ook zonnig in. Echte idealen had hij niet. “Life is good right now. Everything goes well, and I count myself lucky. Things are swinging nicely. Just say I’m a happy bloke”.
Alle aandacht voor de Beatles
Bij de Beatles ging het er heel anders aan toe. In Blackpool vond je hen niet. De vier jongelui uit Liverpool richtten zich op de nieuwe Britse jeugd. En die had nu eenmaal de toekomst. De pers maakte in allerlei berichten melding van hun optredens in het land. De verhalen drongen op den duur ook bij ons door. Het Dagblad voor Amersfoort liet op 5 november weten: “Drieduizend tierende teenagers hebben het Prins of Wales-theater in Londen belegerd. Vijfhonderd politieagenten deden alle mogelijke moeite de fans in bedwang te houden. Geen van hen kan een noot lezen. Maar ze zweepten het publiek op. Twaalf meisjes vielen flauw in het gedrang”.
Prins of Wales-theater, 4 november 1963
Een correspondent van de krant in Londen gaf meer informatie op 18 november. Over Cliff Richard werd niet meer gepraat. De Beatles waren nu eenmaal de nieuwe sensatie voor de jeugd aan de overkant van de Noordzee.
Het was nog even wennen om precies aan te geven met wie hij te doen had. “De Beatles vormen een combo voor pop jazz die in negen maanden naar de top van de hitparade is gestegen.
Het succes van de Beatles is fenomenaal. Zij zijn dè grote rage van de Britse teenagers. De vier nozems met hun pony-haardracht zijn hun leven zelfs niet zeker. Zij lopen een serieuze kans letterlijk verpletterd te worden door hun enthousiast gehoor.
In de afgelopen weken heeft de geestdrift van hun aanbidsters – meisjes onder de 18 met kaplaarzen, spijkerbroeken, touwtjesjassen en lang, slordig haar – kookhitte bereikt. De Beatles zijn bestormd door duizenden fans in Londen, Birmingham en Liverpool waar zij vandaan komen. Honderden agenten waren nodig om de duwende, vechtende, flauwvallende meisjes in bedwang te houden.
Bestorming van de kassa’s
Onlangs hebben de tieners van Newcastle en Tyne, Carlisle en Hull de kassa’s bestormd van theaters waar de Beatles over een maand zullen optreden. In Newcastle besloot men de kaartverkoop enige uren te vervroegen omdat de queue onrustig werd.
Dit had een volledig averechts resultaat. De meisjes die vooraan stonden en de nacht op straat hadden doorgebracht werden onder de voet gelopen en verloren hun moeizaam verworven voorrang. In de furie werd het politiekordon van 70 agenten gemakkelijk doorbroken door 7.000 gillende ‘Beatleniks’, een nieuw woord in de Engelse taal. Er kwamen vier ambulances aan te pas om de gewonden naar het ziekenhuis te brengen.
De Engelsen zijn hun reputatie van bedaard volk snel aan het verspelen. De Beatles slaan op dit gebied alles. Ik heb een van hun platen gehoord. Lawaaiige popmuziek à la Elvis Presley. Op de hoes wordt hun jazz aangeprezen als: ‘wild, indringend, hardhandig, onbeheerst en persoonlijk. De doe het zelf-methode verzekert volledige oorspronkelijkheid in alle stadia van proces’.
De Beatles worden gesteund door twee componisten [Lennon & McCartney] – wijsjes-smeden in het vakjargon – maar de combo, drie gitaren en een drum, maakt zijn eigen arrangementen. Zij zingen en schreeuwen ook zelf en zij blijven er wonderlijk laconiek onder.
Toen zij in Hamburg optraden zetten zij hun gehoor allerlei zelfgemaakte woorden voor dat als een soort ‘basic English’ werd geslikt. In Stockholm werd een lid van het orkestje door een liefhebster van achteren besprongen. Hij vond het niet zo erg want hij kon doorspelen.
De Beatles wisselen onder elkaar hartgrondige verwensingen over hun luidruchtig gehoor, dat zij nogal verachten. Zij zijn ondanks hun enorme succes gewone jongens uit Liverpool gebleven en staan met beide benen op de grond.
George Harrison (1963)
In een interview zei George Harrison (20), de eerste gitarist, een knappe jongen met lange oogharen: ‘Je moet je in dit bedrijf aanpassen. Als je wordt omringd door een bende gillende meisjes dan moet je je daarop instellen. Dan denk je niet dat ze allemaal verkikkerd op je zijn. Als er een aardig kippetje is waar je voor voelt dan vergeet je alle anderen, nietwaar? Je trouwt als je de ware hebt gevonden’.
Nog prozaïscher is de reactie van Ringo Starr (23), de drummer die eigenlijk Richard Starkey heet maar Ringo wordt genoemd omdat hij vier ringen draagt. Hij heeft geen illusies dat de rage blijvend zal zijn en hij is een rustige materialist.
‘Ik voel er niets voor om busconducteur te worden. Ik vind het een prettig idee om in goeie doen te zijn, met een mooi huis en een paar kapperszaken’. En met toch iets van romantiek: ‘Misschien is het wel leuk om als een onvergetelijke figuur te eindigen’.
Als zijn fans hun wilde haren kwijt zijn en hun waardenscala hebben gevonden, komen zij allicht een permanent bij hem halen”.
Beatles-haar
Helemaal serieus werd de groep nog niet genomen, dat moge duidelijk zijn uit de woorden van het artikel. Dat gold tevens voor de haardracht van hun mannelijke fans.
Op 23 november schreef een journalist van de Leeuwarder Courant dat de ‘Beatles-rage beteugeld’ was. “De jonge matrozen aan boord van het Britse vliegdekschip ‘Bulwark’ die hun haar dragen in de Beatles-stijl, hebben deze week van hun commandant de opdracht gekregen onverwijld naar de kapper te gaan. In de bewuste order van de commandant staat: ‘Ik constateer met schrik, dat het aantal zonderlinge kapsels onder de jonge leden van de scheepsbemanning toeneemt, klaarblijkelijk onder invloed van de Beatles. Ik draag u op u onverwijld te laten ont-beatelen’”.
Beatles – Cavern Club
De jeugd verzette zich tegen de betutteling van bovenaf, wist de Friese krant.
“De eigenaar van nachtclub The Cavern in de Engelse havenstad Liverpool heeft aangekondigd, dat hij de vloer van zijn etablissement wil slopen en de stenen daaruit voor ƒ 2,50 per stuk wil verkopen aan de fans van de Beatles. Deze in recordtijd beroemd geworden groep ‘popsingers’ werd namelijk door een talentenjager in The Cavern ontdekt.
In datzelfde Liverpool hebben vorig weekeind honderden tieners de nacht op het trottoir voor de Odeon-bioscoop doorgebracht om kaarten te kunnen bemachtigen voor het optreden van de vier man sterke groep op zaterdag 7 december. Er waren vijfduizend kaarten beschikbaar. Binnen een uur waren ze verdwenen.
In Southend, waar de Beatles op 9 december zullen optreden, moest de politie stevig optreden om de meer dan duizend op toegangskaarten beluste tieners in bedwang te houden. De politiemannen hadden een mobiel hoofdkwartier ingericht en hielden een ambulance achter de hand om op alles voorbereid te zijn.
De Beatles zijn vier jongemannen, tussen de twintig en drieëntwintig jaar oud. Zij kleden zich in nauwsluitende pakken en hebben zo al grote invloed gekregen op de kledij van de Britten ook van de minder jeugdige Engelsen. Hun haardracht doet vagelijk denken aan die van de Zuid-Amerikaanse Indiaan: ver over het voorhoofd gekamd, een veredeld bloempotmodel. Duizenden Engelse jongetjes lopen nu met eenzelfde soort haardracht en dat in een land, waar de scheiding altijd in ere is gehouden.
De Beatles weten zelf geen verklaring voor hun populariteit. Nog maar twee jaar geleden waren zij een nijver doch eenvoudig groepje van drie gitaristen en een drummer, dat optrad in nachtclubs in Liverpool en Hamburg. Tot zij ontdekt werden door een lepe Liverpoolse zakenman [Brian Epstein], die een beste geldbelegging in hen zag. Er werd een organisatie van een persagent, een stuk of wat secretarissen en een fanclub opgebouwd en nu is het zover, dat de Beatles per week twintigduizend gulden kunnen incasseren, omgerekend hun inkomsten uit de plaatjes, maar waarom ze nu zo populair zijn geworden, ook bij niet-teenagers, weten ze niet precies.
‘She Loves You’
Een van de redenen is stellig, dat ze een knap stuk muziek weten te maken: als van hun ‘She Loves Me’ zo ongeveer een miljoen platen worden verkocht, gebeurt dat niet, omdat ze zulk leuk haar hebben of omdat ze door de persagenten zo lekker worden opgepept.
John Lennon, de drummer van de Beatles [! HK], en Paul McCartney, de linkshandige gitarist, schrijven die liedjes overigens zelf. Een andere reden is, dat de Beatles gebleven zijn wie ze waren, hardwerkende jonge knapen, die ondanks hun fabelachtige inkomen – dat de man veilig op tienduizend gulden per week gesteld mag worden – niet de fratsen hebben, die hun hoog over het paard getilde collega’s zich nogal eens plegen aan te matigen.
De vier Beatles, John Lennon, Paul McCartney, Ringo Starr en George Harrison, zijn afkomstig uit Liverpool en Birkenhead, de stad, die vlak bij Liverpool ligt. Zij hebben een harde leerschool moeten doorlopen om op te vallen tussen de zeker driehonderd andere groepen, die in en om Liverpool hetzelfde soort muziek brengen, een opwekkend soort ‘beat’ jazz, waarop een soort dans mogelijk is, die wel wat op de twist lijkt en die the ‘whack’ genoemd wordt.
Liverpool is, als grote stad, geen gemakkelijke plaats om zich te handhaven. Men moet wat weten te presteren en men moet niet op z’n mondje zijn gevallen. Dat laatste zijn de Beatles zeker niet, zoals vele van hun fans hebben kunnen merken. Als de zaal wat te luidruchtig wordt bij hun optreden, klinkt er van het podium een luid: ‘Shut Up’ – ‘Koppen dicht’. Dergelijke opmerkingen doen aan hun populariteit trouwens ook geen afbreuk”.
Toekomst
Volgens de journalist waren de Beatles zich ervan bewust, dat hun glorie niet permanent zou zijn.
“Voor de magere jaren, die zij ook verwachten, wordt ernstig gespaard. Herhaalde malen hebben zij al gezegd, dat zij niet van plan zijn zich auto’s als vliegdekschepen aan te schaffen. Zij steken hun geld liever in soliede aandelen. Als de voortekenen niet bedriegen kunnen zij dat nog wel enige tijd lang doen”.
Jaarwisseling
In de Britse tijdschriften vond tegen het eind van het jaar 1963 je nog maar weinig artikelen waar Cliff centraal in stond. Op 7 december was dat nog wel het geval. Cliff verscheen met een kleurenfoto op de voorpagina van Record Mirror. Er was dan ook nieuws: hij was op vakantie op een van de Canarische eilanden. Kort voor zijn vertrek uit London had de zanger nog opnamen gemaakt – voor de Italiaanse markt. Aan de lezers liet hij weten: “I’ll miss Christmas at home. All the boys [Shadows] and I are happy that quite a few relations and family folks will be joining us in the Canaries over the holidays”. Pas op 14 maart 1964 zouden ze weer gaan optreden.
Is het dan te verbazen dat Cliff in de belangrijkste hitlijst van het jaar, die van de week voor Kerst, niet hoger geklasseerd was dan op plaats 11 (met ‘Don’t Talk To Him’), één plaats hoger dan de Shadows (met ‘Geronimo’).
In die week bezetten de Beatles zowel de eerste als de tweede plaats, respectievelijk met ‘I Want To Hold Your Hand’ en ‘She Loves You’. Andere grote Britse hits van die week (bij de kerstinkopen) waren ‘You were made for me’ (Freddie & The Dreamers), Dave Clark Five (‘Glad All Over’), Gerry & the Pacemakers (‘You’ll Never Walk Alone’) en een nieuwe groep – de Rolling Stones (‘I Wanna Be Your Man’).
De best verkopende platenalbums van dat moment (voor wie het zich kon permitteren) waren eveneens van de Beatles: ‘With The Beatles’ en ‘Please Please Me’. In de top 20 van Record Mirror was Cliff nog met één album vertegenwoordigd: ‘Cliff’s Hit Album’ – op zowat de onderste plek.
Er waren andere tijden aangebroken.
7 december 1963
Bij Muziek Expres, het Nederlandse maandblad, bepaalde Paul Acket wie er in kleur op de voorpagina gezet moest worden. In december 1963 was dat Cliff Richard, de grote winnaar van de populariteitspoll. Diverse artikelen en foto’s waren aan hem gewijd. Met wat zoeken vond je ook de Beatles. Bij de vocale groepen waren ze met 9,5% als vijfde geëindigd – achter de Shadows, Everly Brothers, Crystals en Les Compagnons de la Chanson...
de Beatles
Bij Muziek Expres hielden ze goed voeling met wat er in ons land gaande was. Dat kun je vandaag de dag terugzien op YouTube, waar ‘I Want To Hold Your Hand’ door een vakjury (met onder anderen Henk van Ulsen en Henk Elsink) beoordeeld werd in een bewaard gebleven uitzending. De jury uitte zich in de meest negatieve termen. Wat de Beatles deden en hoe ze er uitzagen – het was helemaal niets. Unaniem besloten ze dat ‘I Want To Hold Your Hand’ een flop was. In de zelfde uitzending werd ‘Don’t Talk To Him’ van Cliff Richard – ook unaniem – tot een top verklaard.
Nederland liep niet voorop in de ‘erkenning’ van de nieuwe trend in de popmuziek.
Harry Knipschild
2 september 2025
Clips
* Beatles, Cavern Club, Liverpool, 1962
* Cliff Richard, Summer Holiday
* Beatles, She Loves You, november 1963
* Cliff Richard, Don't talk to him, Top of Flop
* Beatles, I want to hold your hand, Top of Flop
Literatuur
Peter Jones, ‘The secret that Cliff can’t tell’, Record Mirror, 9 maart 1963
Alan Smith, ‘Cliff Richard, The Beatles, The Tornados, Joe Brown at NME Poll Winners Concert’, New Musical Express, 26 april 1963
Chris Hutchins, ‘Cliff. It’s great – they listen to the ballads now’, Disc, 13 juni 1963
Ray Coleman, ‘I’m not scared by the beat boom’, Melody Maker, 10 augustus 1963
Maureen Cleave, ‘The year of the Beatles’, Evening Standard, oktober 1963
‘Rumoer om Beatles in Londen’, Dagblad voor Amersfoort, 5 november 1963
‘The Beatles als politiemannen naar theater’, Dagblad voor Amersfoort, 12 november 1963
‘Pop-jazz van the Beatles. Nieuwe Britse tiener-rage’, Dagblad voor Amersfoort, 18 november 1963
‘Beatles-rage beteugeld’, Leeuwarder Courant, 23 november 1963
‘The Beatles – jongens die rage ontketenden’, Leeuwarder Courant, 23 november 1963
Muziek Expres, mei en december 1963
Victor Conselman over Cliff Richard en de Beatles, Utrechts Nieuwsblad, 3 december 1963
‘Cliff and Shadows tour’, Record Mirror, 7 december 1963
‘Favorieten van teenagers’, Leeuwarder Courant, 31 december 1963
- Raadplegingen: 464